3194 sayılı İmar Kanunu’nun 42. Maddesine göre bu kanunda sayılan bazı fiilleri işleyen kişiler hakkında para cezası uygulanması gerekmektedir.İmara aykırı yapı hakkında yapı tatil tutanağı düzenlendikten sonra ilk olarak belediye veya il özel idaresi encümeni tarafından, 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 42. maddesinin 2. fıkrasına göre imar para cezası verilir. Bu fıkrayla cezalandırılan eylem “imar mevzuatına aykırı yapı yapma” eylemidir.

İmar Kanunu 42.Madde İdari Para Cezasına karşı açılacak iptal davasının esasını yetki, şekil,sebep,konu ve amaç yönünden değerlendirecek olursak;

1. Para cezasının yetkisiz kamu idaresi tarafından uygulanması,
2. Para cezasının idarenin yetkisiz organı tarafından uygulanması,
3. Para cezası uygulanmasını gerektiren fiillerin tespitinin yapılmadan ceza uygulanması,
4. Para cezasına dayanak teşkil eden tutanakların gerekli bilgileri içermemesi,
5. Tespit tarihinden makul süre geçtikten sonra para cezası uygulanması,
6. Para cezası uygulanması gerekmeyen durumlarda ceza uygulanması,
7. Ceza miktarının hatalı olarak belirlenmesi,
8. Para cezasının yanlış kişiye uygulanması,
9. Ceza ihbarnamesinin hatalı olarak düzenlenmesi veya süresinde düzenlenmemesi

Muhtemel hukuka aykırılık nedenleridir.

İmar para cezasının iptal edilmesinin uygulamada en sık rastlanan sebebi cezanın yanlış kişiye kesilmiş olmasıdır.. Ayrıca imar para cezasının iptali; temel para cezasının yanlış belirlenmesinden, artırım sebeplerinin hatalı uygulanmasından veya ilave para cezasının yanlış hesaplanmasından kaynaklanabilmektedir. Bu durumların dışında tekerrür hükümlerinin hatalı uygulanmasından kaynaklı iptal sebepleri de uygulamada sıklıkla rastlanan bir durumdur. 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 42. maddesinin 6. fıkrasında; “Yukarıdaki fıkralarda belirtilen fiil ve hallerin, yapının inşa edilmesi süreci içinde tekrarı halinde, idari para cezaları bir kat artırılarak uygulanır.” hükmü yer almaktadır. İmar mevzuatına aykırılık teşkil eden fiil ve hallerin, mevzuata aykırı yapının inşa süreci içerisinde tekrarı halinde para cezasının her bir tekrarda bir kat artırılarak uygulanır. Tekerrür hükmünün yanlış uygulanması da imar para cezasının iptal edilmesinin sebepleri arasındadır.

3194 sayılı İmar Kanunu’nun 42. maddesinin 2. fıkrasına eklenen (ç) bendi neticesinde, 2020 yılı Nisan ayından sonra, özellikle arsaların değerli olduğu yerlerde çok yüksek miktarda para cezaları ortaya çıkmıştır. Bu nedenle, imar para cezasının iptali istemiyle açılacak davalarda, temel para cezasına, artırım sebeplerine ve ilave imar para cezasına ilişkin hukuka aykırılık sebeplerini İdare Mahkemesinin dikkatine doğru bir şekilde sunmak çok önemlidir. Hukuka aykırılık sebeplerini tespit ederken, yapı tatil tutanağı, encümen kararı, imar para cezası hesap raporu ve varsa yapının mimari projesini bir bütün olarak incelemek gerekmektedir.